Cần gì danh hiệu NSND vì từ lâu Giang Châu đã là Nghệ sĩ của dân

0
15
Trong Tờ trình số 898/TTr-TTg của Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình gửi lên Chủ tịch nước với đề nghị phong tặng và truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (NSND) cho 84 cá nhân và danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) cho 307 cá nhân đáng chú ý: có tên NSƯT Giang Châu – người nghệ sĩ tài danh của sân khấu cải lương vừa ra đi vào tháng 5 vì bạo bệnh.
Nhiều ý kiến bức xúc cho rằng “Sống không trao chết rồi còn trao làm gì”. Tuy nhiên, xét cho cùng danh hiệu đến có phần muộn màng, nhưng vẫn cần thiết bởi nó là bằng chứng cho cuộc đời một nghệ sĩ với nhiều dấu ấn đặc biệt, nhất là khi trước đó, NSƯT Giang Châu (cùng hai tên tuổi lớn thuộc “thế hệ vàng” của sân khấu cải lương là NSƯT Minh Vương và NSƯT Thanh Tuấn) từng bị loại khỏi danh sách vì… thiếu huy chương.
Chàng trai lái tàu có giọng ca thiên phú…
Sinh năm 1952 tại Bến Tre, ít ai biết rằng ở tuổi thiếu niên Giang Châu đã phải học nghề lái tàu rong ruổi khắp miền sông nước để phụ giúp gia đình nghèo khó, nhờ giọng ca thiên phú, cậu được chủ tàu cũng là một nghệ nhân đờn ca tài tử yêu thích và chỉ dạy thêm. Sẵn máu nghệ sĩ, thêm nhiều cơ duyên đưa đẩy, cũng nhằm… trốn quân dịch, khoảng cuối thập niên 1960, cậu thanh niên khăn gói theo đoàn hát.
Với nghệ danh Giang Châu, ông tạo những dấu ấn đầu tiên trên sân khấu các đoàn Hương Mùa Thu, Hoa Mùa Xuân, Thanh Hương – Hùng Minh… Dù chỉ là vai phụ, nhưng giọng ca đặc biệt của Giang Châu đã ít nhiều gây được chú ý.
nghe-si-giang-chau
Nghệ sĩ Giang Châu
Nhiều thính giả nhận xét Giang Châu có giọng ca “rộng xài” vì làn hơi vang, mạnh, cách thể hiện đầy phóng khoáng phù hợp với đa dạng các vai chính diện lẫn phản diện, vai kép, vai lão lẫn vai hài. Cùng với phong cách ca vọng cổ hơi dài và vọng cổ hài rất độc đáo, đến nay, Giang Châu vẫn là một trong những danh ca được khán giả mộ điệu yêu mến nhất.
Nếu trước năm 1975, Giang Châu được biết đến như một “kép ca” lôi cuốn khán giả bởi chất giọng thiên phú thì sau năm 1975, trên sân khấu các Đoàn Cải lương Sài Gòn 1, Sài Gòn 2, Đoàn 284… tiềm năng nghệ thuật của Giang Châu được khai thác toàn diện với những vai diễn mang đậm dấu ấn cá nhân, chinh phục khán giả không chỉ qua giọng ca đặc biệt mà còn ở lối diễn xuất linh hoạt và có chiều sâu.
giang-chau-trong-vo-ngao-so-oc-hen
Nghệ sĩ Giang Châu trong Ngao Sò Ốc Hến
Là một trong những nghệ sĩ được xếp vào hàng đa dạng bậc nhất của sân khấu cải lương với hàng trăm nhân vật đủ dạng tính cách, trong đó có những vai diễn mà cho đến nay số đông khán giả vẫn cho rằng “chưa ai qua mặt được Giang Châu” như: Trần Hùng (Tìm lại cuộc đời), Thừa (Tiếng hò sông Hậu), Thái Ngọc (Khách sạn hào hoa), Tâm (Tô Ánh Nguyệt), Thân (Đoạn tuyệt), Trùm Sò (Ngao Sò Ốc Hến)…

… những dấu ấn đậm chất “Giang Châu”

Thập niên 1980 – 1990, hình ảnh anh thương phế binh Trần Hùng với cuộc đời bị vùi dập đến tận cùng trong vở cải lương Tìm lại cuộc đời trên sân khấu Đoàn Cải lương Sài Gòn 2 luôn in đậm trong kí ức của khán giả mộ điệu Cải lương.
>> Thưởng thức Video Full vở Cải lương kinh điển: Tìm Lại Cuộc Đời – Thanh Tuấn, Giang Châu, Diệp Lang
Cảm xúc uất ức, bi phẫn, bất lực của con người bị chà đạp trong xã hội bạo tàn đã được Giang Châu thể hiện xuất sắc trong từng ánh mắt, từng cái gằn giọng đến nhấn thoại, từng tiếng nấc đến cười khan…
Đặc biệt, câu ngâm: “Rớt tú tài anh đi Trung sĩ/ Em ở nhà lấy Mỹ sinh con/ Mai này yên chuyện nước non/ Anh về anh có Mỹ con anh bồng” qua giọng ngâm tê tái và đầy day dứt của người nghệ sĩ gần như được khán giả nằm lòng.
Dù qua nhiều bản dựng được thể hiện bởi nhiều nghệ sĩ có nghề thì trong lòng đại bộ phận khán giả câu ngâm này “đau” nhất vẫn chỉ qua giọng Giang Châu.
Đến nay, Tìm lại cuộc đời vẫn là một trong những vở cải lương kinh điển của nền sân khấu cách mạng và Trần Hùng với sự hóa thân của Giang Châu là một trong những nhân vật có sức tố cáo nhất trong các tác phẩm về cuộc chiến tranh phi nghĩa mà đế quốc Mỹ mang đến Việt Nam.
Tương tự, với vai Trùm Sò (Ngao Sò Ốc Hến), Giang Châu đã đưa nhân vật đến đỉnh cao tiếng cười trào lộng, trở thành nhân vật được yêu thích bậc nhất trong vở cải lương ăn khách bậc nhất sau ngày đất nước thống nhất.
Trước đó, vai diễn gắn liền với tên tuổi NSND Út Trà Ôn, việc nhận vai đem đến cho Giang Châu áp lực không nhỏ và thực tế ông đã không thành công ở những suất hát đầu. Nhận thức phải đem lại sức sống mới cho nhân vật, Giang Châu đã trao đổi với đạo diễn – NSND Ba Vân về việc tìm tòi, phá cách cách diễn mới.
giang-chau-trong-hinh-tuong-nhan-vat-tran-hung
Nghệ sĩ Giang Châu với hình tượng nhân vật Trần Hùng
Tiếng khóc như tiếng kéo đờn cò, cách xử lý câu vọng cổ nghe ai oán mà cũng thật hài hước của Trùm Sò – Giang Châu khi từ nguyên cáo trở thành bị cáo vì nhà quan “nắm kẻ có tóc chớ ai nắm kẻ trọc đầu” đã góp phần làm nên lớp diễn “cười ra nước mắt” tố cáo bọn tham quan ô lại vô cùng đặc sắc được khán giả yêu thích đến tận hôm nay. Rất lâu về sau, câu vọng cổ bi – hài của nhân vật Trùm Sò này vẫn giúp Giang Châu rất nhiều trong công cuộc mưu sinh khi sân khấu cải lương rơi vào khủng hoảng.
Nếu Trần Hùng gần như là vai diễn “của riêng Giang Châu” thì với Trùm Sò, người nghệ sĩ đã phải nỗ lực sáng tạo để khẳng định dấu ấn cá nhân, vượt qua cái bóng quá lớn của người đi trước. Lao động nghệ thuật đó của NSƯT Giang Châu là bài học cho lớp nghệ sĩ trẻ hôm nay trên con đường khẳng định “cái tôi nghệ thuật”.
Trong cuộc đời người nghệ sĩ, được khán giả nhớ đến từ 1 vai diễn đã là 1 niềm hạnh phúc, Giang Châu có lẽ đã tham lam khi thành công với nhiều vai diễn khác nhau, lạ ở chỗ, những vai đó ông chỉ là kép phụ.

Cái kết buồn của người nghệ sĩ tài danh

Hào quang sân khấu là thế nhưng cuộc đời ở tuổi xế chiều của Giang Châu lại không hề an ổn. Sân khấu cải lương rơi vào khủng hoảng trong nhiều năm, không còn “thánh đường” biểu diễn, theo thời thế, Giang Châu cũng phải đi “hát đám”.
Nhưng dù sao vẫn còn có “tri âm”, vẫn còn người thưởng thức giọng ca của mình cũng là niềm vui. Sau sự ra đi của người con trai đầu, Giang Châu thêm 1 lần “ngã quỵ” khi Thế Sơn, người con trai thứ hai cũng đột ngột qua đời ở tuổi 29 vào năm 2013 khi đang là một diễn viên đầy triển vọng của sân khấu kịch TP.HCM.
giang-chau-chong-troi-voi-benh-tat-luc-cuoi-doi
Trùm Sò Giang Châu chống chọi với bệnh tật lúc cuối đời
Rất nhiều khán giả cho rằng Thế Sơn đã thừa kế được phong cách diễn xuất đa dạng, nét duyên hài “tỉnh rụi” của Giang Châu. Sự ra đi của Thế Sơn là cú sốc rất lớn đối với gia đình Giang Châu, vợ ông quy y, bản thân ông sức khỏe sa sút và đến năm 2017 thì gặp tai biến thoái hóa não, mất dần trí nhớ và qua đời vào tháng 5/2019.
Lúc sinh thời, Giang Châu quan niệm hạnh phúc lớn nhất của người nghệ sĩ là tình cảm, sự ghi nhận của khán giả, bao năm qua đi khán giả vẫn nhắc “Trùm Sò – Giang Châu” là đủ với ông. Dù không kịp đón nhận danh hiệu NSND trước lúc rời “cõi trần”, nhưng có quan trọng gì đâu bởi từ lâu Giang Châu đã là Nghệ sĩ của Dân rồi…
Nguồn: Ninh Lộc

GỬI BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here